İçeriğe atla
LenoreOSBBİS
ModüllerEnerji & Sayaç

Sayaç Yönetimi (AMR)

Elektrik, doğalgaz, su ve atıksu sayaçlarının tek envanterde toplanması ve sahaya gidilmeden uzaktan okunması.

Günlük işleyişte ne değişir

  • Ay başında sahaya okuma turu çıkılmaz; endeksler zaten sistemdedir, faturalama ilk günden başlar.
  • Fatura itirazı geldiğinde ilgili günün saatlik tüketimi ekrandan gösterilir; tartışma rakam üzerinden kapanır.
  • Ulaşılamayan sayaç aynı gün fark edilir, ay sonunda değil.
  • Kapak açılması, saat kayması gibi durumlar arıza koduyla merkeze düşer; haber sahadan gelmeyi beklemez.
  • Kesinti sonrası kopan günlerin okuması kendiliğinden tamamlanır; personel elle veri girmez.

Neden var

Sayaç okumanın elle yapıldığı bir OSB'de faturalama ayın ilk haftasını yer. Personel sahaya çıkar, fiş doldurur, rakamlar bilgisayara ikinci kez girilir; bir hane yanlış yazıldığında bu ancak katılımcının itirazıyla ortaya çıkar. Kaçak ise çoğu zaman yıl sonu mizanına kadar hiç görünmez.

Uzaktan okuma bu üç sorunu birden çözer: rakam sayaçtan doğrudan gelir, okumanın ne zaman yapılacağı önceden bellidir ve tüketim ayda bir değil gün içinde saat saat izlenir. Okuma için kimsenin sayaca gitmesi gerekmez.

Modül marka bağımsızdır. Sahada karışık marka bulunması — ki gerçekte hep bulunur — sorun değildir; her sayaç ailesi için ayrı bir haberleşme yöntemi tanımlıdır, yeni bir marka eklendiğinde çalışan sayaçların düzeni bozulmaz.

Neler yapabilirsiniz

Aşağıdakiler sistemde gerçekten bulunan işlevlerdir; her biri bir ekrana ya da bir işleme karşılık gelir.

Sayaç envanteri — sahadaki her sayacın tek kaydı

Dört hizmetin bütün sayaçları tek listede, ait olduğu abonelik ve birimle eşleşmiş hâlde tutulur.

  • 01Elektrik, doğalgaz, su ve atıksu sayaçları aynı envanterde tutulur; her sayaç bu dört kategoriden biriyle tanımlanır.
  • 02Her sayaç ilgili katılımcı aboneliğine bağlanır — elektrik abonesi, doğalgaz aboneliği, su/atıksu aboneliği — böylece okunan rakam doğrudan doğru faturaya gider.
  • 03Sayaç kartında seri no, etiket, marka ve model, çarpan, devreye alma ve devreden çıkarma tarihi tutulur.
  • 04Sayacın hangi organizasyon birimine ait olduğu kayıtlıdır; ilgili uyarılar ve iş listeleri o birime düşer.
  • 05Enerji kaynağı türü işaretlenir: Şebeke, Güneş (GES), Rüzgâr veya Kojenerasyon — üretim yapan sayaç, tüketim sayacıyla karıştırılmaz.
  • 06Devreden çıkarılan sayaç silinmez; tarihiyle birlikte kayıtta kalır, geçmiş dönem faturası sorgulandığında o dönemde hangi sayacın okunduğu bellidir.
  • 07Çarpan sayaç kartında durur; okunan ham değerle faturaya giden değer arasındaki farkın kaynağı her zaman kayıttan okunur.
  • 08Haritada sayaç işaretçileri görünür, yakın sayaçlar kümelenir; işaretçiye tıklanınca sayacın detay kartı açılır.
  • 09Haritadaki sayaç durumu öncelik sırasına göre belirlenir: Ulaşılamaz > Aktif Arıza > Normal — kötü durum iyi durumun arkasına saklanmaz.

Uzaktan haberleşme — modemler ve bağlantı

Sayaca ulaşmayı sağlayan modem katmanı tek yerden yönetilir ve sürekli izlenir.

  • 01Sayaçlara ulaşmayı sağlayan modemler ayrı bir listede yönetilir: modemin ağ adresi, hat numarası, cihaz kimlik numarası (IMEI), SIM kart numarası (ICCID) ve bağlantı adı (APN) kartta durur.
  • 02Bir modemin altında birden çok sayaç olabilir; tek sayaca bakan modem ile birden çok sayacı toplayan saha modemi ayrı tiplerdir.
  • 03Modemler 5 dakikada bir yoklanır; üst üste üç kez cevap vermeyen modem çevrimdışı işaretlenir.
  • 04Her modem kartında son başarılı bağlantı ve son yoklama zamanı yazar; "ne zamandır ulaşamıyoruz" sorusu tahminle cevaplanmaz.
  • 05Sahadaki adreslerle merkezdeki adresler farklı olduğunda, hangi saha adres bloğunun merkezde neye karşılık geldiği öncelik sıralı bir kural listesiyle bir kez tanımlanır; sistem bağlanırken doğru adresi kendisi bulur, sayaçlar tek tek elle ayarlanmaz.
  • 06Sayaçla kurulan bağlantıda kimlik doğrulama desteklenir — sahadan herkesin sayaca bağlanması engellenir.
  • 07Çevrimdışı kalan bir modem tekrar bağlandığında, o modeme bağlı bütün sayaçlar için kesinti süresine ait okumalar kendiliğinden geriye dönük çekilir; kopan günler faturada boşluk bırakmaz.

Okuma görevleri ve sahaya komut gönderme

Hangi sayacın ne sıklıkla ve ne okuyacağı ekrandan belirlenir; her okumanın akıbeti listede görünür.

  • 01Her sayaç için okuma sıklığı ayrı ayrı belirlenir: yük profili, akım-gerilim, arıza kodu ve cihaz durum bilgisi için birbirinden bağımsız dakika bazlı aralık tanımlanır.
  • 0216 farklı okuma görev tipi vardır: yük profili, akım-gerilim, arıza kodları, cihaz durum bilgisi, saat senkronizasyonu, anlık tüketim, darbe sayımı, hacim, anlık debi, basınç, sıcaklık, düzeltilmiş hacim, su kalitesi ve üç ayrı geçmişe dönük okuma tipi.
  • 03Görev kuyruğu ekranında hangi okumanın beklediği, hangisinin çalıştığı, hangisinin tamamlandığı veya başarısız olduğu görünür; kaç kez denendiği ve hata mesajı satırın üzerinde yazar.
  • 04Başarısız bir görev ekrandan yeniden denenir ya da iptal edilir; bunun için teknik ekipten talep açılması gerekmez.
  • 05Sahaya ekrandan komut gönderilir: Okuma Tetikle, Anlık Tüketim Oku, Saat Senkronizasyonu ve Geçmişe Dönük Okuma.
  • 06Geçmişe dönük okuma toplu olarak da verilebilir; bir tarih aralığı seçilip bir grup sayaç için tek seferde çalıştırılır.
  • 07Okuma sırası 60 saniyede bir yeniden gözden geçirilir; her sayaç kendi periyoduna göre kuyruğa girer.
  • 08Varsayılan olarak aynı anda 50 sayaç okunur; başarısız okuma üç kez otomatik tekrarlanır ve son hata mesajı sayaç kartına yazılır.
  • 09Yarıda kalmış okuma görevleri kendiliğinden fark edilip yeniden kuyruğa alınır — takılan bir iş kuyruğu tıkamaz.
  • 10Birden fazla sunucu çalışsa bile aynı sayaç aynı anda iki kez okunmaz; görevler sunucular arasında çakışmadan paylaşılır.

Sayaçtan ne okunuyor

Elektrik, doğalgaz, su ve atıksu için sayacın verebildiği her ölçüm, kendi biriminde toplanır.

  • 01Elektrikte sayacın kendi belleğindeki yük profili çekilir: çekilen ve verilen aktif enerji, dört bölgeli reaktif değerler ve puant talep — varsayılan 15 dakikalık periyotla.
  • 02Akım, gerilim, aktif/reaktif/görünür güç, güç faktörü, frekans ve puant talep dâhil yirmiden fazla ölçüm kanalı okunabilir.
  • 03Doğalgazda darbe sayımı, hacim (m³), anlık debi, basınç ve sıcaklık okunur.
  • 04Doğalgazda basınç ve sıcaklığa göre düzeltilmiş hacim (standart koşul hacmi) doğrudan cihazdan alınır; düzeltmeyi kimse elle hesaplamaz.
  • 05Suda hacim ve anlık debi okunur; darbeli sayaçlarda tüketim darbe sayısı üzerinden hesaplanır.
  • 06Atıksuda su kalitesi ölçümleri de okunabilir: pH, BOİ, KOİ, askıda katı madde, iletkenlik, sıcaklık, çözünmüş oksijen ve indirgenme potansiyeli.
  • 07Sayacın saati merkezden senkronize edilir; sayaç saati kaydığında okuma saatleri karışmaz, tüketim yanlış saate yazılmaz.
  • 08Sayaçtaki arıza kodları çekilir, merkezdeki arıza sözlüğüyle eşlenir ve Türkçe açıklamasıyla gösterilir.
  • 09Okunan her değer saatlik ve günlük olarak birikir; yıllar boyu geriye dönük tüketim sorgusu yapılabilir.
  • 10Bazı sayaç modelleri (örneğin EMH LZQJ-XC) bağlantı koptuğunda kendini kilitler; bu modellerde sistem bağlantıyı temizce kapatıp beş saniye bekleyip yeniden dener — okuma için sahaya çıkılmaz.

Marka bağımsızlığı ve sayaç kataloğu

Hangi markanın hangi modeli neyi okuyabiliyor, hepsi bir katalogda tanımlıdır.

  • 01Kurulumda yedi sayaç markası ve yedi model hazır gelir: EMH, Iskra, Landis+Gyr, Köhler, Elster/Honeywell ve iki genel amaçlı tanım.
  • 02Her model için hangi ölçümü verebildiği tek tek işaretlidir: yük profili, akım-gerilim, arıza kodu, cihaz durumu, saat senkronu, darbe, hacim, debi, basınç, sıcaklık, düzeltilmiş hacim ve su kalitesi.
  • 03Bu işaretler sayesinde bir modelden desteklemediği bir okuma istenmez; kuyruk boşuna dolmaz, sahte hata üretilmez.
  • 04Bir sayaç kataloğa eklendiğinde hangi yöntemle konuşulacağı model kaydından kendiliğinden çözülür; sayaç tek tek elle ayarlanmaz.
  • 05Yeni bir modelin hangi ölçümü nereden verdiği, ölçek katsayısı ve değer tipi dâhil, ayar ekranından tanımlanır.
  • 06Model bazında arıza kodu sözlüğü tutulur: kod, Türkçe açıklaması ve önem derecesi (Bilgi / Uyarı / Kritik); kurulumda 16 hazır arıza kodu gelir.
  • 07Sahadaki karışık marka yapısı olduğu gibi kabul edilir; sisteme geçmek için sayaç değiştirme şartı yoktur.

Denetim, canlı ekran ve veri güvenilirliği

Faturaya esas veriye kimin dokunduğu iz bırakır, ekranlar kendiliğinden tazelenir.

  • 01Bir okuma silindiğinde iz kalır: hangi kullanıcı, hangi sayaçtan, hangi tarih aralığındaki kaç okumayı, hangi gerekçeyle sildi — hepsi ayrı bir Silme Kayıtları ekranında durur.
  • 02Bu iz kaydı sonradan temizlenemez; faturaya esas verinin düzeltilip düzeltilmediği denetimde belgeyle cevaplanır.
  • 03Bir okuma tamamlandığında ya da fatura yeniden hesaplandığında ekran kendiliğinden tazelenir; sayaç kartı, gösterge paneli ve harita anında güncellenir, sayfa yenilemek gerekmez.
  • 04Sayacın son okuma zamanı ve son hata mesajı kartın üzerinde durduğu için "bu sayaç okunuyor mu" sorusu tek bakışta cevaplanır.
  • 05Ulaşılamayan sayaçlar süzülüp saha ekibine tek liste hâlinde verilir.
  • 06Okuma verisi kayıp-kaçak, tarife-faturalama ve enerji analitiği ekranlarının tek kaynağıdır; aynı ay için ortalıkta iki farklı tüketim rakamı dolaşmaz.

Entegrasyonlar

  • EMH, Iskra, Landis+Gyr, Köhler ve Elster/Honeywell sayaç markaları (kurulumda hazır destek)
  • GSM hatlı sayaç modemleri ve birden çok sayacı toplayan saha modemleri (Moxa tipi dâhil)

Mevzuat ve standartlar

  • IEC 62056 — uluslararası sayaç okuma ve ölçüm standardı
  • IEC 62056-61 — ölçüm noktası kodlama standardı (OBIS)