Doğalgaz Şebekesi
İstasyondan bölge regülatörüne, vanadan abone hattına kadar doğalgaz dağıtımının tam kaydı, dönemsel talep beyanı ve kesinti etkisinin önceden hesaplanması.
Günlük işleyişte ne değişir
- Kaçak ihbarında hangi vananın kapatılacağı ve kimin gazının kesileceği ekrandan okunur; ekip sahaya bilerek çıkar
- Kazı izni verilirken güzergâhta boru olup olmadığı, çapı ve gömme derinliği kayıttan bakılır
- Talep beyanı e-posta ve tablo dosyalarında dağılmaz; dönem kapandığında icmal hazırdır
- Planlı bakım duyurusu, etkilenen abonelik listesiyle birlikte kesintiden önce çıkar
- Yıllık arıza ve kesinti değerlendirmesi ayrı bir derleme çalışması gerektirmez
Neden var
Doğalgaz şebekesinde basınç kademeleri ve vana konumları, bir kaçak ihbarı geldiğinde müdahale süresini doğrudan belirler. Bu bilginin klasördeki projede kalması ile ekranda olması arasında saatler fark eder; kazı çalışması öncesi 'burada boru var mı, hangi derinlikte' sorusunda da aynı fark ortaya çıkar.
Modül şebekeyi olduğu gibi kaydeder: istasyon, bölge regülatörü, vana ve boru hattı; her borunun çapı, malzemesi, işletme basıncı, döşeme tarihi ve gömme derinliği. Kesinti simülasyonu bu kayıt üzerinden çalışır — hangi vana kapatılırsa hangi katılımcının gazı kesilir, kapatmadan önce görülür.
Talep beyanı süreci ayrıca katılımcının dönemsel gaz ihtiyacını sistemde toplar. Beyanlar e-posta ve tablo dosyalarında dağılmak yerine tek dönemde birikir; şebekenin taşıyabileceği kapasite ile katılımcının beyan ettiği talep aynı sistemde karşılaştırılabilir hale gelir.
Neler yapabilirsiniz
Aşağıdakiler sistemde gerçekten bulunan işlevlerdir; her biri bir ekrana ya da bir işleme karşılık gelir.
Şebeke envanteri — istasyondan abone hattına
Doğalgaz dağıtım şebekesinin bütün unsurları, basınç kademeleri ve besleme ilişkisiyle birlikte harita üzerinde tutulur.
- 01İstasyonlar (şehir giriş istasyonu, basınç düşürme ve ölçüm istasyonu): kod, ad, konum, giriş ve çıkış basıncı (bar) ile taşıyabileceği en yüksek debi (Nm³/h)
- 02Bölge regülatörleri: konum, giriş ve çıkış basıncı (yaygın kurulumda 5 bar girer, 0,1 bar çıkar), en yüksek debi ve hangi tesise ya da kompounda hizmet verdiği
- 03Vanalar: 5 vana tipi (giriş, çıkış, izolasyon, abone, acil kapama), o anki açık/kapalı durumu, normal işletmede açık kalması gerekip gerekmediği ve dayanabileceği en yüksek basınç
- 04Borular 5 sınıfa ayrılır: yüksek basınçlı (YBB), orta basınçlı (OBB), alçak basınçlı (AYBB), abone hattı ve istasyon–regülatör besleyicisi
- 05Her boru için güzergâh çizimi, uzunluk, işletme basıncı, çap (mm), malzeme, dayanabileceği en yüksek basınç, döşeme tarihi ve gömme derinliği kaydedilir — kazı öncesi sorulan soruların cevabı kayıtta durur
- 06Acil kapamada hangi vananın kapatılacağı haritadan okunur; basınç kademesi renkli olarak ayırt edilir
- 07Kullanım alanı tanımları yapılır (ısıtma, üretim prosesi, jeneratör ve benzeri) ve her aboneliğin hangi kullanım alanlarını kapsadığı işaretlenir
- 08Şebeke kaydı tesis ve parsel kayıtlarıyla bağlıdır; bir tesisi açtığınızda hangi regülatörden beslendiği görülür
- 09Döşeme tarihi ve malzeme bilgisi, yenileme planlamasında hangi hattın önce ele alınacağını rakama dayandırır
Abonelik ve dönemsel talep beyanı
Abonelik bilgileri sözleşme miktarıyla birlikte tutulur; katılımcı aylık gaz talebini kendi ekranından beyan eder.
- 01Doğalgaz abonelikleri: abonelik numarası, bağlı olduğu tesis veya kompound, beslendiği boru hattı, yıllık sözleşme gaz miktarı (Nm³/yıl), sayaç seri numarası, sözleşme başlangıcı ve faturada kullanılacak varsayılan tarife
- 02Beyan dönemi tanımlarsınız (başlangıç ve bitiş tarihi); katılımcı kendi ekranından 12 ayın her biri için talebini kullanım alanı bazında girer
- 03Beyana dosya eki konabilir (üst yazı, taahhüt, teknik hesap); ek belge beyanla birlikte saklanır
- 04Beyanı yapan yetkilinin adı, telefonu, e-postası ve beyanın hangi bağlantıdan yapıldığı kaydedilir — sonradan çıkan 'biz böyle beyan etmedik' tartışması kayıtla kapanır
- 05Bir dönemin beyanları tek listede toplanır; katılımcı bazında aylık miktarlar yan yana görülür, dönem toplamı kendiliğinden çıkar
- 06Beyan toplamı şebeke kapasitesiyle aynı sistemde karşılaştırılır; hangi hattın hangi ayda zorlanacağı önceden belirlenir
- 07Talep beyanı için hazır rapor kaynağı vardır: Rapor Tasarımcısı üzerinden dönem icmali, tabloyu sıfırdan kurmadan alınır
- 08Sözleşme gaz miktarı ile beyan edilen talep arasındaki fark abonelik bazında izlenir
- 09Aboneliğe atanan varsayılan tarife, ay sonu faturasının hangi fiyatla hesaplanacağını belirler; abone bazında değiştirilebilir
Kesinti simülasyonu ve arıza cetveli
Vana kapatılmadan önce etkisi hesaplanır; yaşanan kesintiler tek biçimli bir cetvele işlenir.
- 01Simülasyon ekranında bir vanayı kapatır veya bir boru hattını arızalı işaretlersiniz; sistem istasyonlardan başlayarak bağlantıları takip eder
- 02Basınçsız kalacak bölge regülatörleri, hatlar ve etkilenen abonelikler liste halinde çıkar
- 03Etkilenen aboneliklerin toplam yıllık gaz hacmi (Nm³) da hesaplanır — kesintinin büyüklüğü abone sayısıyla değil, rakamla ifade edilir
- 04Alternatif besleme bulunan noktalarda bir kolun kapatılması aboneleri etkilemiyorsa bu da simülasyonda görünür
- 05Etkilenen abonelik listesi, planlı bakım duyurusunun ve önceden bilgilendirmenin kaynağı olur
- 06Arıza cetveli 8 arıza tipiyle tutulur: hat patlaması, vana arızası, regülatör arızası, sayaç arızası, basınç düşüklüğü, kaçak, planlı bakım ve diğer
- 07Kapama ve açma saatini girersiniz; kesinti süresi hesaplanır, hava durumu ve etkilenen abone sayısı aynı kayıtta tutulur
- 08Cetvel yıl boyunca birikir: arıza tipine göre dağılım, ortalama müdahale süresi ve tekrarlayan noktalar buradan okunur
- 09Aynı hatta tekrarlayan kaçak kayıtları, hat yenileme kararının gerekçesi olarak dosyaya konur
Mevcut proje çizimlerinin sisteme alınması
Şebeke projesi elle yeniden çizilmez; eldeki dosya katman bazında kontrol edilerek aktarılır.
- 01Google Earth ve benzeri harita programlarından gelen çizim dosyaları okunur; nokta kayıtları tesis noktalarına, çizgi kayıtları boru güzergâhına dönüşür
- 02AutoCAD proje çizimi katman katman önizlenir: hangi katmanda kaç çizgi, kaç nokta olduğu sayılır ve örnek koordinatlar gösterilir
- 03Her katmanı hangi şebeke unsuruna karşılık geldiğine göre işaretlersiniz; boru sınıfı ve işletme basıncı katman bazında seçilir
- 04Proje hangi koordinat sisteminde çizildiyse seçilir, dönüşüm kendiliğinden yapılır — harita mühendisinden ayrıca dönüşüm istenmez
- 05Aktarılamayan ve hatalı kayıtlar ayrı raporlanır; dosyanın yarısının sessizce düşmesi mümkün değildir
- 06Aktarımdan sonra şebeke harita üzerinde kontrol edilir, eksik bağlantılar elle tamamlanır
Entegrasyonlar
- Google Earth ve harita programlarından alınan çizim dosyaları
- AutoCAD proje çizimleri (katman bazlı aktarım)
- Ulusal koordinat sistemleri arası dönüşüm (TUREF, UTM, ED50)
Mevzuat ve standartlar
- Doğalgaz şebeke basınç sınıfları: YBB / OBB / AYBB
- TUREF / UTM / ED50 koordinat sistemleri (proje çizimi aktarımında dönüşüm)
Birlikte çalıştığı modüller
- Sayaç Yönetimi (AMR)Elektrik, doğalgaz, su ve atıksu sayaçlarının tek envanterde toplanması ve sahaya gidilmeden uzaktan okunması.
- CBS — HaritaOSB'nin tamamının canlı haritası: parsel, altyapı hattı, sayaç, konteyner, araç ve kamera aynı ekranda, tek katman listesinde.
- Tarife & FaturalamaElektrik, doğalgaz, su ve atıksu için tarifenin formülle tanımlandığı, faturanın toplu üretildiği ve her tutarın nereden geldiğinin kayıtta durduğu faturalama sistemi.