Karbon Ayak İzi
Elektrik ve doğalgaz tüketiminden doğan emisyonun, güneş enerjisi üretimiyle mahsuplaşarak tesis ve sektör kırılımında net olarak hesaplanması.
Günlük işleyişte ne değişir
- Katılımcı "bize ait karbon rakamını verir misiniz" diye yazdığında, tesis satırı ekrandan alınır; ayrı bir çalışma yapılmaz.
- Ay sonu karbon tablosu hazırlama işi ortadan kalkar; tablo zaten doludur, yapılan tek şey dönem seçmektir.
- Şebeke emisyon katsayısı güncellendiğinde tek bir ayar değişir; tüm ekranlar ve raporlar aynı katsayıyla konuşur.
- Yönetim kuruluna "bölgenin karbonu şu kadar, GES'lerimiz bunun yüzde kaçını karşıladı" cümlesi, kaynağı gösterilebilir bir sayıyla kurulur.
Neden var
Karbon raporlaması artık yalnız büyük sanayinin işi değil. İhracat yapan katılımcılar kendi ayak izlerini OSB'den istiyor, bankalar ve müşteriler rakam soruyor, Yeşil OSB değerlendirmesi de bölge geneli için bir tablo şart koşuyor.
Çoğu yerde bu tablo elle hazırlanıyor: fatura tutarlarından geriye doğru tüketim tahmini, tabloya elle yazılan katsayı ve sonuçta kimsenin savunamadığı bir sayı. Üstelik rakamı kimin, hangi katsayıyla, hangi dönem için ürettiğini yalnız o kişi biliyor; ertesi yıl aynı hesap tekrarlanamıyor.
Bu modül emisyonu ayrı bir veri girişinden değil, bölgede zaten okunan sayaç verisinden hesaplar. Elektrik ve doğalgaz tüketimi ile güneş santrallerinin ürettiği enerji aynı dönemde birleştirilir; mahsuplaşma sonrası net ayak izi tesis tesis, sektör sektör ekranda durur. Emisyon katsayıları ayarlarda tutulduğu için ulusal şebeke katsayısı güncellendiğinde hesap da güncellenir ve hangi katsayının kullanıldığı belli olur.
Neler yapabilirsiniz
Aşağıdakiler sistemde gerçekten bulunan işlevlerdir; her biri bir ekrana ya da bir işleme karşılık gelir.
Net ayak izinin hesabı
Tüketimden doğan emisyonun, güneş üretiminden gelen mahsuplaşmanın ve ikisinin farkı olan net ayak izinin ekranda açık formülle gösterilmesi.
- 01Formül ekranda açık durur: Tüketim Emisyonu (Elektrik + Doğalgaz) − GES Tasarrufu = Net Ayak İzi; mahsuplaşmanın yüzde kaça denk geldiği ayrıca yazar
- 02Tüketim verisi elle girilmez, sayaçlardan zaten toplanan günlük tüketimden gelir — ay sonu tablo doldurma işi ortadan kalkar
- 03GES mahsuplaşması tahminle değil ölçümle yapılır: santrale bağlı sayaçların şebekeye verdiği enerji toplanır ve elektrikle aynı katsayıyla önlenmiş emisyona çevrilir
- 044 özet kart: Tüketim Emisyonu, GES Tasarrufu (kaç kWh üretildiği ile birlikte), Net Ayak İzi (mahsuplaşma yüzdesiyle) ve hesaba giren tesis sayısı
- 05Hesaba kaç tesisin girdiğinin kartta yazması önemlidir: filtre daraldığında rakamın hangi kümeye ait olduğu tartışma konusu olmaz
- 06Dönem seçimi tek tıkla yapılır: Bu Ay, Geçen Ay, Yıl Başından ön ayarları; yanında yıl, ay ve sektör filtreleri
- 0712 aylık CO₂ trendi grafiği — her ay ayrı hesaplanır, böylece mevsimsel dalgalanma ile gerçek düşüş birbirine karışmaz
- 08Ana sayfada "Anlık Karbon" kartı: elektrik ve doğalgaz kaynaklı ayak izinin güncel özeti, modül açılmadan görünür
Tesis, sayaç ve sektör kırılımı
Toplam rakamın kimden geldiğinin tesis, sayaç, sektör ve NACE kodu düzeyinde açılması.
- 01Tesis bazlı tablo: her tesis için elektrik (kWh), doğalgaz (m³), GES üretimi (kWh), tüketim emisyonu, GES tasarrufu ve net kg CO₂ tek satırda görünür
- 02Tablo net CO₂'ye göre büyükten küçüğe sıralı gelir — bölgenin karbonunun büyük kısmını üreten tesisler ilk ekranda durur
- 03Sayaç bazlı kırılım: aynı tesisin hangi sayacının ne kadar emisyona karşılık geldiği; elektrik mi doğalgaz mı olduğuna göre doğru katsayı kendiliğinden seçilir
- 04Sektör ve NACE kodu ile filtreleme ve gruplama — "hangi sektör ne kadar emisyon üretiyor" sorusunun cevabı
- 05Sektörel karbon yoğunluğu: sektörün toplam emisyonu, sektörün toplam alanına bölünür (kg CO₂/m²); büyük ve küçük sektörler adil karşılaştırılır, yalnızca büyük olduğu için kirli görünen sektör olmaz
- 06Sektörel dağılım grafiği ve en çok emisyon üreten 10 tesis grafiği ayrı sekmede durur
- 07Tabloda arama satırı, filtre satırı, gruplama paneli, kolon genişliği ve düzeninin kalıcı saklanması, sayfa başına 10-250 satır seçimi; altta Tüketim / GES / Net toplam satırları
- 08Telefonda kart, tablet ve masaüstünde tam tablo — aynı ekran her cihazda çalışır, mobil için ayrı bir sürüm öğrenilmez
- 09Hesap sunucu tarafında yapılır ve ekran ham tüketim satırlarını çekmez; binlerce sayaçlı bölgede de tablo bekletmeden açılır
- 10Karbon sonuçları doğal dille de aranabilir: aradığınız kelime birebir geçmese bile kastettiğiniz dönem ve tesisle ilgili kayıtlar bulunur
Emisyon katsayıları ve dayandıkları kaynaklar
Hesabın dayandığı katsayıların nereden geldiği, nasıl değiştirileceği ve hangi uluslararası kaynağa dayandığı.
- 01Şebeke elektriği ve doğalgaz emisyon katsayıları ayarlarda tanımlıdır; yazılımın içine gömülmüş sabit sayı yoktur — katsayı güncellendiğinde yeni hesaplar yeni katsayıyla çıkar
- 02Hangi katsayının hangi kaynaktan alındığı ve varsayımın sınırları ayarların içinde yazılı tutulur; denetimde "bu sayı nereden geliyor" sorusunun yazılı bir cevabı olur
- 03Araç yakıtı (dizel, benzin, LPG, CNG) emisyon katsayıları uluslararası iklim paneli varsayılanlarına dayanır ve her OSB kendi değerini girerek değiştirebilir
- 04Hava kirletici katsayıları (NOx, PM, CO, HC — g/km) yakıt türü ile Euro motor sınıfı (Euro 3/4/5/6) tablosundan gelir; kaynak Avrupa Çevre Ajansı'nın 2023 tarihli emisyon envanteri kılavuzudur
- 05Çöp kamyonlarının yakıt alım kayıtlarından, OSB içinde harcanan yakıt ve alınan mesafe kullanılarak dönemsel CO₂ ve kirletici emisyonu hesaplanır — karbon tablosu yalnız elektrik ve gazla sınırlı kalmaz
- 06Isıtma derece-gün taban sıcaklığı ayarlanabilir; tüketim iklim koşuluna göre normalize edilir, sert geçen kış ile gerçek tüketim artışı birbirine karışmaz
- 07Kesin raporlama gerektiğinde filo bazlı gerçek ölçüm yapılması gerektiği ayarlarda not düşülmüştür — hangi rakamın ölçüm, hangisinin kabul olduğu belirsiz bırakılmaz
Entegrasyonlar
- NACE sektör sınıflandırması (Bakanlık sektörel kodları)
- TSE Yeşil OSB gösterge hesabı — Gösterge 23 ve Gösterge 27 ile aynı veriden beslenir
Mevzuat ve standartlar
- Şebeke elektrik emisyon faktörü ve doğalgaz emisyon faktörü yapılandırılabilir parametre olarak tutulur (GHG Protocol Kapsam 2 yaklaşımı)
- Yeşil OSB Gösterge 23 (gelir başına elektrik tüketimi azaltımı) ve Gösterge 27 (yenilenebilir enerji oranı) ile aynı veri tabanını paylaşır
- IPCC emisyon faktörü varsayılanları
- EMEP/EEA Air Pollutant Emission Inventory Guidebook 2023 (Tier 1)
- Euro 3/4/5/6 motor emisyon standartları
- TS EN ISO 14064-1 (sera gazı raporlama)
Birlikte çalıştığı modüller
- Enerji AnalitiğiSayaçlardan gelen ham tüketim verisini, yönetimin karar verirken baktığı 49 hazır grafiğe ve 5 canlı panoya çevirir.
- Yeşil OSBTSE Yeşil OSB belgelendirmesinin altı ön kriterini ve kırk göstergesini OSB'nin kendi kayıtlarından puanlar, resmi başvuru formunu doldurulmuş olarak üretir.